Enerji piyasası mevzuatını yakından takip edenler bilir ki; yönetmelikler yaşayan organizmalar gibidir, şebekenin teknik kısıtlarına ve piyasanın olgunluk seviyesine göre evrilirler. Ancak, Aralık 2025 tarihli Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği Taslağı ile öngörülen değişiklikler, bir evrimden ziyade, lisanssız üretim mantığında bir “devrim” niteliği taşımaktadır.
Yıllardır lisanssız üreticilerin (özellikle 5.1.h kapsamındaki sanayici, otel, hastane ve tarımsal sulama abonelerinin) yatırımlarını finanse etmesini sağlayan “Aylık Mahsuplaşma” uygulamasının, yerini “Saatlik Mahsuplaşma” modeline bırakması gündemdedir. Bu değişiklik, şebekeyi “sanal bir batarya” gibi kullanma alışkanlığını sona erdirmekte ve enerji yönetiminde mühendislik disiplinini zorunlu kılmaktadır.
GEM Kurumsal olarak, bu teknik değişikliğin işletmeniz için ne anlama geldiğini ve finansal tablolarınıza nasıl yansıyacağını mevzuatın teknik penceresinden sizler için analiz ettik.
1. Temel Değişiklik Nedir? “Torba” Hesabından “Anlık” Hesaba Geçiş
Mevcut sistemde (Aylık Mahsuplaşma), ayın 1’i ile 30’u arasında ürettiğiniz toplam enerjiyi bir havuza, tükettiğinizi diğer havuza koyardık. Ay sonunda bu havuzlar karşılaştırılır; fazlası varsa satılır, eksiği varsa şebekeden çekilirdi. Üretimin gece veya gündüz olması finansal açıdan sonucu değiştirmezdi.
Ancak yeni düzenleme (Taslak Madde 26/1), mahsuplaşmayı “saatlik zaman dilimi içinde gerçekleşen üretim ve tüketimin birbirinden düşülmesi” olarak tanımlamaktadır.
Bu Ne Anlama Geliyor?
Örneğin; üretim tesisiniz (GES) saat 13:00’te maksimum üretim yaparken, tüketim tesisiniz o saatte yemek molasında, bakım duruşunda veya düşük kapasitede çalışıyorsa; o saatte ürettiğiniz fazla enerji “ihtiyaç fazlası” olarak anında satılmış sayılacak. Ancak akşam saat 20:00’de fabrikanız tam kapasite çalışırken güneş olmadığı için, ihtiyacınız olan elektriği şebekeden satın almak zorunda kalacaksınız.
2. Finansal “Makas” Etkisi (Spread Riski)
Yatırımcıların en çok dikkat etmesi gereken husus burasıdır. Saatlik mahsuplaşmada, fiziksel olarak ay sonunda aynı miktarda elektrik üretip tüketmiş olsanız bile, ticari olarak zarar edebilirsiniz.
- Satış Anı (Gündüz): İhtiyaç fazlası enerjinizi sisteme verirken, genellikle Piyasa Takas Fiyatı (PTF) veya YEKDEM fiyatı üzerinden satarsınız. Bu fiyat “ham” enerji fiyatıdır.
- Alış Anı (Gece): İhtiyacınız olan enerjiyi şebekeden çekerken, “Perakende Satış Tarifesi” üzerinden alırsınız. Bu tarifenin içinde; Enerji Bedeli + Dağıtım Bedeli + Fonlar + Vergiler vardır.
3. Kritik Risk: “Bedelsiz Katkı”
Yönetmelik taslaklarında ve son yapılan değişikliklerde vurgulanan bir diğer husus, üretim ve tüketim dengesizliğinde veya tüketim tesisi değişikliklerinde oluşan uyumsuzluklarda enerjinin YEKDEM’e bedelsiz katkı (hibe) olarak kaydedilmesidir.
Özellikle sözleşme gücünün 2 katı (2x) kurulu güce sahip tesisler için; üretim ile tüketim profili arasındaki makas açıldıkça, ürettiğiniz fazla enerji için herhangi bir ödeme alamama riski doğmaktadır.
4. Çözüm: Profesyonel Süreç Yönetimi
Devletimiz, bu yönetmelik değişikliği ile aslında şunu demektedir: “Şebekeyi depo olarak kullanma, kendi tüketimini yönet veya depola.”
Bu yeni dönemde, “kur-unut” devri bitmiş; “üret-yönet-depola” dönemi başlamıştır. Tesislerinizin saatlik üretim/tüketim verilerini analiz etmeden, yük kaydırma stratejileri geliştirmeden veya depolama fizibilitesi yapmadan hareket etmek, ciddi işletme zararlarına yol açabilir.
GEM Kurumsal Olarak Nasıl Destek Oluyoruz?
Bu karmaşık mevzuat yapısı ve teknik zorluklar karşısında yalnız değilsiniz. “Lisanssız Üretim ve Elektrik Tedarik Süreç Yönetimi” hizmetimiz kapsamında;
- Veri Analizi: Tüketim profilinizi saatlik bazda analiz ederek, üretiminizle en uyumlu hale getiriyoruz.
- Mevzuat Uyumu: Tesisinizin 5.1.h veya 5.1.ç kapsamındaki statüsünü koruyarak, bedelsiz katkı riskini minimize ediyoruz.
- Ticari Optimizasyon: Saatlik mahsuplaşma simülasyonları ile finansal kayıplarınızı öngörüyor ve önleyici stratejiler geliştiriyoruz.
Enerji yatırımlarınızın sürdürülebilirliği ve karlılığı için uzman kadromuzla yanınızdayız.
